Antik dönem Afyon Bölgesi Şehir Sikkeleri

Sikkenin Bulunuşu:Numismatik,Grekcede sikke anlamına gelen Nomisma ile Latincedeki Numisma kelimesinden türetilmiştir ve sikkeler meşgul olan bilin dalının adıdır.Arkeoloji,Antik çağlardan zananımıza kalmış toprak üstü veya toprak altından kazılarla ortaya çıkarılmış her çeşit sanat eserinin tetkiki ile uğraşan bilim dalıdır.Sikkelerde eski çağlardan hemen hemen o zamanki şekilleriyle günümüze kadar geldikleri için,Arkeoloji bilimi sınırları içine girerler,yalnız bunlar seramik,kesme taşlar,maden veya pişmiş topraktan yapılmış heykelcikler gibi,Arkeolojinin küçük san'at eserleri dediğimiz kolunu meydana getirirler.Günümüzde de gerek Arkeoloji,gerek Eski Çağ tarihi araştırmaları için sikkeler,bir çok proplemi çözmek hususunda birinci sınıf kaynak durumundadırlar.Başlangıçta insanlar göçebe hayatı yaşamakta ve avcılıkla geçinmektedirler.Bu devrin insanları gerekli gördükleri her şeyi kendileri yapmakta ve henüz paraya ihtiyac duymamaktadırlar.Onun için bu devir,insanları kendi kendilerine yettiği devirdir.Bunu takiben devrede(Neolitik)insanların belirli birtoprağa sürekli olarak yerleştiklerini,tarımla uğraştıklarını ve hayvan yetiştirdiklerini ve köyler meydana getirerek aralarında bir iş bölümü yaptıklarını görüyoruz.Bu devrin ticaret şekli,değiş tokuş ticaretidir,yani insanlar kendilerinde olmayan,fakat elde etmek istedikleri şeyleri bir bir leriyle değiştirmektedirler;Fakat bir süre sonra değiştirmek istedikleri nesneyi karşıtlarındakilerde bulamayınca,onun yerine aynı değerde başka birşey almaya başlamışlar,bunun neticesinde eşyanın değerini tespit etmek zorunluluğu doğmuş ve bazı yararlı nesneler,özellikle hayvanlar kıymet ölçüleri olarak kullanılmaya başlanmıştır.İşte bu anda,ilkdafa değişim aracı fikri doğmuş ve bir çok yiyecek maddesi mesela hayvanlar sığır,inek,koyun değişim aracı olarak kullanılmıştır.Latincede para anlamına gelen Pecunia,hayvan anlamına gelen pecus tan çıkmıştır ki,bu da bir zamanlar hayvanların hakikaten değişim aracı olarak kullanıldığını göstermektedir,Ancak insanların birbirleriyle olan ilişkileri artmaya başlayınca,alış verişlerde çoğalmış ve hayvan değişim araç şeklinin çok kullanışsız olduğu görülerek terk edilmiştir.Bunun yerini alan değişim araç şekli,madeni aletler üç ayaklı kazanlar,kürekler,baltalar,çapalar,çifte baltalar ve süs eşyası yüzükler,küpeler,bilezikler dir.Avrupa,Girit ve kıbrıs'tayapılan kazılarda pek çok çifte balta elde edildiği gibi,yazılı kaynaklarda da buna ait kayıtlar vardır.Daha sonraki bir devrede madenler işlenmeden,tartılarak değişim aracı diye kullanılmıştır.Yalnız bunun için terazinin ve bir ağırlık sisteminin bulunmuş olması gerekli idi .Eski Doğunun büyük devletlerinden Mısırda bu şekil,M.Ö.4.Binde,Mezopotanya da M.Ö.3.binde,Hitit devletinde ise M.Ö.10-7.yüzyılda yaşamış insanlar tarafından başlanmıştır.Tartılarak ödenen madeni elektron,altın,günüş,bakır,denir şeklini,cubuk veya külçe para şekli takip etmiştir.Bu aşamada madenlere belirli bir şekil veriliyor ve ağırlıkları da önceden tespit ediliyordu.Bunların üzerine yapılan çentiklerden koparılan parçalarda.küçük alış verişler için kullanılıyordu.Çubuk paralar,sikkenin icadından önceki son para şeklidir.Fakat çubuk paralar,sikkenin ortaya çıkışından sonrada yüzyıllar boyunca kullanılmışlardır.Çubuklardan koparılan parçacıklara belirli bir şekil verilerek ve üzerlerine konan işaretler veya resimlerle ağırlık ve maden değerleri devlet tarafından garanti edilince,sikke meydana gelmiştir.Bununla birlikte sikkeden önceki para şekilleri modern zamanlarda değişik memleketlerde yaşayan devletler,kabilelertarafından şimdi dahi kullanılmaktadır.Eski yazılı kaynakların da bildirdiğine göre,ilk sikkeler,batı küçük Asyada büyük bir devlet kurmuş,ekonomisi çok ileri bir durumda olan Lydia'lılar tarafından icad edilmiştir m.ö.604/630.İlk sikkeler,Lydia krallığı dahilinde tabii olarak ve bol miktarda elde edilen,altın,gümüş karışımı bir maden olan 0/0 40-0/0 70 gümüş ve Beyazaltın adıda verilen elektromdan yapılmışlardır.Şek
illeri baklaya yakın en ilkel sikkelerin büyük bir kısmı ,zamanımızda bir zamanlar Lydia devleti sınırları içinde yer almış memleketlerde bulundukları için,bu bilim dalı ile uğraşanlar sikkenin hakikaten Lydia lılar tarafın dan icat edildiğini kabul etmiştir tamamıyle yazısız olan Lydia sikkelerinden yalnız bir Trite üzerinde Lydia yazısıyla yazılmış,Lydia kralı Alyettes M.Ö.615-560in isni yer almıştır ki bu da ilk sikkelerin,Lydia devletinin son Kralı olan Kroisos M.Ö.560-546 elektrondan başka altın (kroiseos stater) veya gümüşten de stater vesigloslar başmış Antik sikkeleri üç büyük grupta inceleye biliriz.1.Gerek.2.Roma.3.Bizas sikkeleri. Kaynak Afyon Belediyesi yayınları